Category Archives: Yazılar

Nedir bu “C” ile başlayıp “O” ile bitenlerden çektiğimiz?

Günümüz iş dünyasında  “C” ile başlayan “O” ile biten kısaltmalı üst düzey unvanlara her geçen gün daha da aşina olduk. Önce CEO ile tanıştık. Pek çok kişinin kartvizitinde bu unvanı görmeye başladık, “en büyük patron budur herhalde” diye düşündük, bir ara “Genel Müdür” ile karıştırdık.  Meğer öyle de değilmiş. Peki, CEO ne demekmiş? CEO’nun (Chief Executive Officer) dilimizdeki karşılığı icra kurulu başkanı diyebiliriz. CEO, Yönetim kurulundan aldığı hedefi gerçekleştirmek için strateji oluşturup uygulayan; şirketin bugününü yönetirken yarınını da planlayan ve yönetim kuruluna hesap veren kişidir. CEO,  “yöneticilerin yöneticisidir”.
CEO, şirketin sürdürülebilirliğini sağlamak üzere hem iç hem de dış dünyayı doğru anlayıp yorumlamaktan sorumludur.

CEO tamam, CFO’ya sonra bakacağız, gelelim diğerlerine…
Tam da “CEO” ne olduğunu öğrenmeye başlayınca CFO (Chief Financial Officer) çıktı, CTO (Chief Technology Officer) çıktı, kafalar daha da karıştı.
Ve daha onlarcasını saymak mümkün…
CLO (Chief Legal Officer) Hukuk grubu başkanı
CTO (Chief Technology Officer) Teknolojiden sorumlu başkan
CIO (Chief Information Officer) Bilgi sistemleri grubu başkanı
CGO (Chief Growth Officer) Genişlemeden sorumlu başkan
CMO (Chief marketing Officer) Pazarlama ve satış grubu başkanı
CISO (Chief Info Security Officer) Bilgi güvenliğinden sorumlu başkan
COO (Chief Operations Officer) Operasyonlardan sorumlu başkan
CBO (Chief Brand Officer)  Marka, Pazarlama, reklamcılık, tasarımda sorumlu başkanı
CDO (Chief Digital Officer) Dijital faaliyetlerden sorumlu başkan
CIO  (Chief Innovation Officer) Sürekli değişimden sorumlu başkan
CCO (Chief Customer Officer) Müşteri ilişkilerinden sorumlu başkan
CAO (Chief Advertisement Officer) Reklam ve medya grubu başkanı

Gelelim CFO’ya…
CFO’da neymiş? Bizim “Aslan Muhasebe Müdürümüz” var!
CFO (Chief Financial Officer) ise bir işletmenin en üst düzey finans yöneticisine verilen uluslararası ad olarak Türkçeye çevirmek mümkün. CFO artık ülkemizde de kullanılmakta ama çok yaygın değil, bizdeki tam karşılığını “Mali İşlerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı”  olarak düşünebiliriz. Bunu küçük ve orta ölçekli işletmelere uyarladığımızda  “Mali İşler Müdürü”, “Muhasebe – Finans Müdürü” de diyebiliriz. Yani işletmenin en tepe finans yöneticisi… Sorumlu olduğu, raporlama yaptığı unvanlar ise, Genel Müdür, İcra Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu Başkanı, Başkan vs. olabilmekte…
 

Untitled-1

Yapılan araştırmalar ve raporlardan çıkan sonuçlarla çok genel olarak CFO’nun görevlerini ve işletmelerin, şirketlerin CFO’lardan beklentilerini şu şekilde özetlemek mümkün;
Ülkemizde ağırlıklı olarak CFO'dan beklenen;
• Bütçe, nakit akış tablosu vb. tabloların yapılması ve takibi,
• Muhasebe kayıtlarının yapılması, finansal raporların ve yönetim raporlarının hazırlanıp sunulması,
• Vergi denetimi, yönetimi, ödenmesi vs. sorumluluğunun üstlenilmesi
• Finans kuruluşları ve bankalarla kredi işlemlerinin yürütülmesi işlemleri sayılabilir.

Oysa, dünyada bu pozisyondan beklenenler arasında;
• Şirket stratejisinin değer odaklı olmasına katkıda bulunulması;
• İş performansının ölçülmesi / izlenmesi,
• Kurumsal strateji için veriler sağlanması, şirketteki üst yöneticilerin aldıkları kararların gelir tablosu, bilanço ve fon akım tablosuna yapacağı etkileri anlamalarının sağlanması;
• Yatırımcı ilişkilerinin yürütülmesi;
• Finans piyasalarının beklentilerinin oluşturulması kurum içine yansıtılması ve beklentilerin yönetilmesi;
• Risk yönetimi kültürünün şirkette yerleştirilmesi;
• Yeni iş geliştirmeyi kolaylaştıracak finansman modellerinin geliştirilmesi;
• Şirket evlilikleri ile inorganik olarak büyüme fırsatlarının değerlendirilmesi;
• Şirkette başka pozisyonlar için de kaynak niteliği taşıyan sağlam bir finans kadrosunun kurulması gibi sorumluluklar da yer alıyor.

Esasen yukarıdaki maddeler Dünya ile ne kadar negatif ayrıştığımızı ortaya koymaya yetiyor. Biz ülkemizde işletmelerimizde ve kurumlarımızda, halen CFO’yu “muhasebe müdürü” olarak ve CFO’dan beklentilerimizi en dip seviyede konumlandırırken, Dünya’da CFO’ya farklı sorumluluklar ve misyonlar yüklenmekte. Biz halen kayıt ve raporlama ile uğraşırken, Dünya risk yönetimi odaklı, analizci ve şirket değerini büyütmeyi destekleyen bir finans tepe yöneticisinden bahsetmekte…
İşte onun için bu yazımda “bizim aslan muhasebe müdürümüz var” alt başlığını kullandım. Bende her ne kadar uzun yıllar bu mesleğe kendini adamış bir CFO olarak görev yapmış olsam bile ülkemiz şartlarında, bizlerden beklenenler Dünya standartlarında bir CFO’nun görev ve sorumluluklarına yaklaşamamakta. Bizden beklenenleri ne kadar üst düzeyde karşılayabilirsek, “mesleğimizi nasıl farklılaştırabiliriz?” sorusuna Dünya standartlarında ne kadar anlam yükleyebilirsek, işte o zaman global anlamda CFO’nun kelime anlamının hakkını vermiş olacağız. Bu ay köşemde, gerek bu mesleği yürüten meslektaşlarıma ve gerekse işletme ortak ve yöneticilerine “MESLEĞİMİZ” konusunda bir farkındalık ortaya koymaya çalıştım.
Herkese bol ve bereketli kazançlar diliyorum, kalın sağlıcakla…

Not: Bu yazı Fuar Dünyası Dergisinin 2. sayısında yayınlanmıştır.

FD2-internet-32

kelime bulutları_ hangisini seçerseniz o (3)Merhaba derken, işletmelerimiz için stratejik bir konu:  “İşletme Sermayesi Yönetimi”

Merhaba… Yayın hayatına yeni başlayan “Fuar Dünyası”  dergimizin bu köşesinde her ay sizlerle beraber olmaya çalışacağım. Genel olarak işletme yönetimi, finans, strateji gibi konularda çok fazla teorik bilgiye girmeden, terminolojiyi fazla zorlamadan sizlere, ticari hayatınızda karşılaşabileceğiniz sorunları çözmeniz için ilham kaynağı olmaya, küçük ipuçları vermeye, doğru ve faydalı bilgiyi aktarmaya çalışacağım. Bu konuların detayları ve benzer konuları bloğumdan da okuyabilir, sorular sorabilirsiniz. Ama bu köşemiz daha başka bir şey, sonuçta basılı medya; çok önem verdiğim bir platform…
Evet, başlıktan da anlaşılacağı gibi bu ay işletme sermayesi yönetiminden bahsetmek istiyorum. Etkin işletme sermayesi yönetimi, işletmelerin karlılık ve sürdürülebilirlik stratejilerine etkilerini ve bu konunun günümüz ekonomik koşullarında uygulanabilirliği üzerinde duracağım.

Biraz teori ile başlayalım; nedir bu “İşletme Sermayesi”
İşletme sermayesi, bir ticari işletmenin faaliyetine başlayabilmesi ve faaliyetlerini sürdürebilmesi için kullanılan, kısa sürede paraya dönüşme özelliğine sahip varlıklar ve bu amaçla yapılan harcamalardır.
İşletmeler, üretim yapabilmek için hammadde ve malzemelere, sürekli bir satış için stoklara, cari giderleri karşılayabilmek için nakde ve müşterileri finanse etmek için alacaklara kaynak ayırmak zorundadırlar. İşte tüm bunlar işletme sermayesini oluşturmaktadır. İşletme sermayesi bileşenleri bilanço aktifindeki dönen varlıklardır. Dönen varlıklar toplamına brüt işletme sermayesi denir. Dönen varlıklardan kısa vadeli yabancı kaynaklar çıkarıldığında net işletme sermayesi bulunur.

Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ bir çalışmasında işletme sermayesinin kısaca; “İşletmenin bir faaliyet (hesap)  dönemi içerisinde en az bir kere nakde çevrilebilir dönen varlıklardır.” diye tanımlamış. 
 

Şekil 1:    Net İşletme Sermayesinin Oluşumu

Şekil 1: Net İşletme Sermayesinin Oluşumu

Konuyu bilanço denkliği ilkesi üzerinden bir yere bağlayacak olursak bilançomuzdaki;
Hazır Değerler (kasa, bankalar, alınan çekler), Menkul Kıymetler, Alacaklar (ticari ve diğer), Stoklar (hammadde, malzeme, ticari mallar, mamuller) ve Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları kalemlerinin tümü “Brüt İşletme Sermayesi Tutarına”, bu tutardan kısa vadeli yabancı kaynakların (Kısa vadeli banka kredileri, ticari borçlar, alınan avanslar, ödenecek vergi ve sosyal güvenlik primleri) çıkarılmasından sonra  “Net İşletme Sermayesi” tutarına ulaşılır.

İşletme Sermayesi;
• Çalışma Sermayesi
• Dönen Sermaye
• Dönen Varlıklar
• Dönen Değerler
• Cari Aktifler şeklinde de değişik kaynaklarda adlandırılmaktadır.

Niye Bu Kadar Önemli?
İşletmenin tam kapasite ile çalışabilmesi, üretimini sürekli olarak yerine getirebilmesi, iş hacmini genişletebilmesi, yükümlülüklerini yerine getirememe riskini azaltabilmesi, kredi değerliliğini artırabilmesi, olağanüstü (kriz vb...) durumlarda mali yönden zorlanmaması, faaliyetlerini karlı ve verimli bir biçimde yerine getirebilmesi için son derece önemlidir. Eksik veya aşırı işletme sermayesi işletmenin karlılığı ve verimliliği üzerinde olumsuz etkiler yapar. Aşırı işletme sermayesi yabancı kaynaklar ile finanse ediliyorsa ek finansman maliyeti, öz kaynaklar ile finanse ediliyorsa alternatif faaliyetlerden elde edilecek gelir kaybına uğranılmasına neden olur.
 

Şekil 2:   İşletme Sermayesi Döngüsü

Şekil 2: İşletme Sermayesi Döngüsü

Sonuç ve İpuçları:
Şu ipuçları ile yazımı bitirmek istiyorum; Borçlarımızı zamanında ödeyemiyorsak, stoklar ve mamuller yetersiz ise, müşterilerimizin taleplerini zamanında ve yeterince karşılayamıyorsak, müşterilere uygun ödeme koşulları ile ürünlerimizi sunamıyorsak, değişime ve teknolojiye ayak uyduramıyorsak; İşletmemiz İşletme Sermayesi Eksikliği hastalığına yakalanmış demektir.

Hastalığın sebeplerini sıralayacak olursak;
İşletmemiz zarar ediyordur. Olağandışı olaylar nedeniyle giderlerin artmıştır. Duran varlık alımı yapılmıştır. Stokların düşük fiyatla satılmıştır. Girdi fiyatlarında önemli artışlar olmuştur. İş hacminin artması önemli bir sebeptir. Alacaklar tahsil edilemiyor veya vadelerinin uzamıştır. Uzun vadeli borçların ödeme vadeleri gelmiş ve ödeme yapılmış olabilir.
 
Tedavisi var mı? Tabi ki var. İşletme sermayesi yönetimi aslında işletmedeki cari varlıkların yönetimidir ve bazı konulara odaklanılarak başarı sağlanabilmektedir. İşletme sermayesi yönetiminin başarılı yapılabilmesi için nakit yönetimi, alacak-borç yönetimi, stok-satış döngüsü yönetiminin başarılı yapılması gerekmektedir. İşletmelerde en fazla ortaya çıkan sorunlardan biri olan işletme sermayesi eksikliğinin olumsuz etkileri, etkin bir işletme sermayesi yönetimi ile en aza indirilebilir. Bunun için stok alımları, satışı, alacağın tahsilatı ve borcun ödenmesi süreçlerinin çok iyi incelenip finansman yapısının buna göre kurulması gerekmektedir.

Önümüzdeki ay başka bir konuda görüşmek üzere, sizlere bol ve bereketli kazançlar diliyorum.
Konu hakkında sorularınızı ve merak ettiklerinizi, yorum ve görüşlerinizi  bfidan@bfidan.com mail adresime yazmanızı rica ediyorum.

Hoşça kalın, sevgiyle kalın…

 

 

Kaynakça:
• Daha Etkin İşletme Sermayesi Yönetimi Seminer Notları  PwC Aralık 2011
• İşletme (Çalışma) Sermayesi Yönetimi Ders Notu Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ, TOBB 2015
• Kenan Berkdemir, İşletme Sermayesi Ders Notları
• Alacakların Yönetimi, BTSO Yayınları Kasım 2007

 

Not: Bu yazı Fuar Dünyası Dergisinin 1. sayısında yayınlanmıştır.